Leszno przed przyłączeniem do Polski

Wybuch I wojny światowej 1914-1918 przyniósł Polakom, w tym również mieszkańcom Leszna i okolic, nadzieję na wyzwolenie. Bezpośrednie działania wojenne objęły blisko 90% ziem polskich.
Chociaż Leszno leżało z dala od frontu, to działania wojenne odcisnęły tutaj swoje piętno. Gmach Seminarium Nauczycielskiego oraz budynek Szkoły Przemysłowo – Handlowej zamieniono na lazarety wojskowe (szpitale). Przedłużająca się wojna mocno obniżała poziom życia mieszkańców. Powszechne stały się konfiskaty na cele wojenne żywności, metali, koni. Wydany został zakaz wolnego handlu produktami spożywczymi. Szerzyła się spekulacja, rosły ceny. Wartość marki spadała w szybkim tempie. Powszechny brak rąk do pracy powodował spadek produkcji.
Na przełomie października i listopada 1918 r. Niemcy ogarnęło wrzenie rewolucyjne. Władzę przejmowały Rady Delegatów Robotniczych, Chłopskich i Żołnierskich. W garnizonie leszczyńskim wybuchły zamieszki. Żołnierze degradowali oficerów i wyprzedawali majątek.

1.1%20 %20hotel%20kaiserhof

Wojna spowodowała ruchy migracyjne. Do Leszna napływało coraz więcej Polaków. W 1918 r. stanowili oni już 38% mieszkańców (w 1910 r. tylko 12%). Polacy w Lesznie nie czekali biernie na rozwój wypadków. W październiku 1918 r. powstał w Lesznie Tajny Komitet Narodowy, który zbierał się w mieszkaniach prywatnych swych członków: Jana Góreckiego, księdza Tadeusza Kopczyńskiego, lekarzy Jana Stawickiego, Bronisława Świderskiego oraz Stanisława Thomasa i Adama Ruszczyńskiego. W dniu 20 listopada 1918 r. odbył się w Lesznie w Sali hotelu „Kaiserhof” przy ul. Dworcowej (obecnie ulica Słowiańska) wielki wiec Polaków, któremu przewodniczył doktor Bronisław Świderski.

Leszczyński Komitet Narodowy ujawnił się i przyjął nazwę Rady Ludowej. Wybrano 51 – osobową Powiatową Radę Ludową. Prezesem został adwokat Adam Ruszczyński, zastępcą ksiądz Tadeusz Dykier (proboszcz z Kąkolewa), skarbnikiem — Jan Stawicki, sekretarzem ksiądz Tadeusz Kopczyński. Wybrano również pięciu delegatów na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu: Adama Ruszczyńskiego, księdza Stanisława Świderskiego - proboszcza ze Świerczyny, Piotra Biskupskiego z Rydzyny, Tomasza Malepszego z Przybyszewa, Józefa Kossowskiego z Osiecznej i Józefa Filipowskiego z Garzyna. 
Rada Ludowa w odezwie wydanej 29 listopada 1918 r. uznała się za jedyną legalną władzę w mieście i powiecie:

POLACY!

Jak Wam wiadomo utworzyła się w tych dniach Polska Rada Ludowa na miasto Leszno i powiat leszczyński. Rada ta jest jedyną prawowitą polską władzą dla miasta i powiatu. Zadaniem jej jest służenie Wam radą i pomocą we wszystkich sprawach, związanych z dzisiejszem położeniem.
Z drugiej strony żąda od Was Polska Rada Ludowa, abyście z bezwzględnem posłuszeństwem spełniali wszystkie jej żądania, dyktowane wyłącznie względami tak Wasze jak i kraju całego. Żądamy zatem od Was w pierwszym rzędzie spokoju i rozwagi. Wiemy, że są żywioły, które nie mogąc pogodzić się z nowym porządkiem rzeczy, pragną Was prowokować i wywołać w ten sposób zaburzenia, które mogłyby być powodem do powrotu tak bardzo nam wszystkim znienawidzonych rządów hakatystycznych. Przynależność nasza państwowa zależy od postanowień kongresu pokojowego. Im się poddamy, na nie w spokoju czekać będziemy. Ale nie damy się prowokować i nie damy sobie odebrać tych praw nieprzedawnionych do swobodnego narodowego życia, które nam daje nowe ukształtowanie się stosunków politycznych.
O wszystkich usiłowaniach, mających na celu zamącenie porządku i spokoju, musicie nas natychmiast powiadomić, a my postaramy się o zastosowanie środków zapobiegawczych […]
Biuro nasze znajduje się przy ulicy Komeniusza nr 2. Otwarte w dni powszednie od godz. 9 – 12 – tej, a w niedzielę od godz. 12 – 13 – szej.

Leszno, dnia 20 listopada 1918r.
Polska Rada Ludowa na miasto Leszno i powiat leszczyński.

1.2%20 %20dom%20katolicki%201902%20r

W połowie grudnia 1918 r. Rada Ludowa w Lesznie reaktywowała Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół", które podobnie jak powołana 26 listopada 1918 r. Straż Ludowa miała charakter półwojskowy. Ćwiczenia odbywały się w mieszkaniach prywatnych (m.in. u kupca Jana Góreckiego) oraz w Domu Katolickim i restauracji Michalskiego.
Organizatorem Straży był Józef Górecki. Dnia 25 grudnia 1918 roku odbyło się zebranie założycielskie, na które wezwano wszystkich zdalnych do służby obywateli polskich z Leszna.

III Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego w Lesznie © 2019